Mentaal fit blijven is een actueel onderwerp voor een groeiende groep ouderen in Nederland. Gezond ouder worden is een wens van velen. Een feit is dat de mentale functies verminderen door ouderdom, zoals reactiesnelheid en het geheugen. In een uiterste vorm kan zich dementie voordoen. De wetenschap komt steeds meer te weten over factoren die hierin een rol spelen. Zo blijkt ook een goed gehoor van groot belang.

In een recente publicatie in the Journal of Clinical Medicine (Feb 2020) presenteerden Dr. Sarant, PhD, en haar collega onderzoekers van de Universiteit van Melbourne de eerste resultaten van hun wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen cognitie en goed horen. Hierbij werd specifiek gekeken naar een groep 60-plussers die voor het eerst hoortoestellen droeg. De resultaten wijzen uit dat hoortoestellen kunnen bijdragen aan de bescherming van de mentale fitheid van de deelnemers en deze zelfs kunnen verbeteren.

Op het eerste moment dat de cognitieve (mentale) vaardigheden werden getest droegen de deelnemers nog geen hoortoestellen. Daarna werden de hoortoestellen aangepast en werd na 18 maanden de test herhaald. De test omvatte een kaartspel op de PC en er werden ook andere factoren meegenomen waarvan bekend is dat ze van invloed zijn op de mentale fitheid, zoals hoe actief iemand is in het sociale leven, erfelijk risico, eenzaamheid, kwaliteit van leven, gemoedstoestand, voeding, lichamelijke activiteit en het voordeel dat men van de hoortoestellen ervaart.

De belangrijkste bevindingen zijn:

1) Na 18 maanden hoortoestelgebruik liet 97% van de deelnemers een significante verbetering zien in mentale fitheid, of was stabiel gebleven.
2) Hoe vaker de toestellen gedragen worden, hoe groter het effect.

Dr. Sarant startte haar onderzoek in 2016 en vond in Sonova een partner uit de hoorindustrie. “Ik was erg nerveus toen de eerste resultaten na 18 maanden bekend werden. We hoopten op stabilisering van cognitieve functies, maar werden verrast door het feit dat bij een aantal deelnemers deze zelfs significant verbeterden,“ stelt Dr. Sarant.
Schattingen geven aan dat 76% van de mensen dat een hoortoestel nodig heeft, er geen heeft. Ook binnen de groep van hoortoesteldragers is nog altijd een klein deel dat de toestellen weinig tot niet draagt, al wordt dat wel minder door de steeds betere kwaliteit. De recente bevindingen dat slecht horen een risicofactor is voor dementie (het kan 9% meer kans geven) kunnen voor hen reden zijn om tijdig met geluidsversterking te beginnen. Hoortoestellen verbeteren de zintuiglijke functie van het oor wat een aantoonbaar positief effect heeft op de kwaliteit van leven. Daar komt dus ook nog bij dat het helpt de cognitieve vaardigheden op peil te houden.

Enkele belangrijke nuances zijn noemenswaardig:

1) De mate van gehoorverlies speelt een rol: voor mensen met een licht gehoorverlies verdubbelt het risico op dementie als geen tijdige hulp wordt gezocht. Voor zware gehoorverliezen kan dit zelfs oplopen tot een factor 4-5. Het overgrote deel van de deelnemers bij Dr. Sarant had een licht gehoorverlies en daarbij werd dus zelfs al een significante verbetering gevonden door hoortoestelgebruik.
2) Het consequent dragen van de hoortoestellen is essentieel: het effect zal sterker zijn als de hoortoestellen dagelijks worden gedragen en ook het grootste deel van de dag.
Er bestaat helaas nog geen behandeling van dementie. Wel is bekend dat er diverse factoren van invloed zijn op het moment dat de eerste verschijnselen van dementie zich voordoen. Deze studie is een eerste positieve stap in het onderzoek naar de vertraging van mentale achteruitgang door gebruik van hoortoestellen. Meer onderzoek zal moeten volgen om deze resultaten te bevestigen. Als dan inderdaad blijkt dat een hoortoestel een significant positief effect heeft op cognitie, dan kan dit een effectieve en kostentechnisch gunstige manier zijn om achteruitgang van de mentale functies te vertragen. De kans op een langer dementievrij leven stijgen daardoor voor iedereen.

Bekijk de recente publicatie van Dr. Sarant, PhD, en collega’s in the Journal of Clinical Medicine (Feb 2020)